Χώρος διαλόγου για τις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Σπουδές

Archive

Author Archives: Ακαδημία Αθηνών DARIAH-GR/ΔΥΑΣ

Η εφαρμογή ψηφιακών μεθόδων και η ανάπτυξη αντίστοιχων εργαλείων αποτελεί μια νέα πρόκληση για τους ερευνητές της Επιστήμης του Θεάτρου και των Παραστατικών Τεχνών. Το αποτύπωμά της στη θεατρολογική έρευνα έχει ήδη αρχίσει να γίνεται ορατό, ακολουθώντας τη ραγδαία ανάπτυξη της διεπιστημονικής περιοχής που τείνει να καθιερωθεί με τον όρο «Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες» (Digital Humanities).
Το θέατρο και οι παραστατικές τέχνες μπορούν να αποτελέσουν μάλιστα προνομιακό πεδίο εφαρμογής των ψηφιακών ερευνητικών μεθόδων, καθώς οι ίδιες εγγενείς δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Θεατρολογία λόγω της ιδιοσυστασίας του αντικειμένου της (το εφήμερο της παράστασης/παραστασιακού γεγονότος, η σημασία της ζωντανής παρουσίασής του, το πολυαισθητηριακό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, η ανάγκη ύπαρξης κοινού που χαρακτηρίζουν το θεατρικό γεγονός), προσδιορίζουν και την ψηφιακή μεθοδολογία: Αυτή περιλαμβάνει και πραγματεύεται όχι μόνο κείμενα αλλά πολυεπίπεδες λεκτικές συσσωρεύσεις, εικόνες, ήχο, βίντεο, κοινωνικά δίκτυα και άλλες μορφές που δημιουργούνται μέσω συνεργατικών δικτύων εξειδικευμένων επιστημόνων και διαδίδονται σε κοινά που διαδρούν μαζί τους σε πραγματικό χρόνο.

Διαβάστε περισσότερα

Στις 10 Οκτωβρίου διοργανώθηκε στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο εκδήλωση παρουσίασης του ερευνητικού προγράμματος «Αναπαραστάσεις της παράκτιας ζώνης της Κύπρου μέσα από τομές ιστορικών χαρτών και άλλες απεικονίσεις», που υλοποιήθηκε από το Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Χρίστο Χαλκιά, και με τη χρηματοδότηση και συνεργασία του Ιδρύματος Σύλβιας Ιωάννου.

Διαβάστε περισσότερα

Στις 11 και 12 Οκτωβρίου διοργανώθηκε στο κεντρικό κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) επιστημονική διημερίδα με τίτλο Μνήμη, μαρτυρία και η ψηφιακή προσέγγιση της ιστορίας: το Αρχείο «Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα». Στη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκε το οπτικοακουστικό αρχείο «Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα», το οποίο συγκροτήθηκε από το Freie Universität του Βερολίνου και το ΕΚΠΑ, και είναι ελεύθερα προσβάσιμο στη διεύθυνση http://www.occupation-memories.org.

Διαβάστε περισσότερα

Στις 24 Σεπτεμβρίου το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (ΕΙΜ) παρουσίασε το επετειακό του πρόγραμμα για τα 200 χρόνια από την κήρυξη της Επανάστασης του 1821. Το πρόγραμμα του ΕΙΜ εποπτεύεται από επιστημονική επιτροπή που απαρτίζεται από τους καθηγητές Νίκο Αλιβιζάτο, Θάνο Βερέμη και Μαρία Ευθυμίου και έχει ως κεντρική ιδέα τη φράση «ΕΠΑΝΑCΥΣΤΑΣΗ ’21». Στόχος του προγράμματος είναι η κατανόηση της Επανάστασης ως μιας πολύμορφης και δυναμικής ιστορικής διαδικασίας, η οποία νοηματοδοτείται κάθε φορά από τα ερωτήματα, τις ανησυχίες και τον αναστοχασμό του παρόντος.

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχει ένα εργαλείο που μπορεί να με οδηγήσει μέσα από υπάρχοντα παραδείγματα, στην υιοθέτηση της πιο ενδεδειγμένης ροής εργασίας και των κατάλληλων εργαλείων, έτσι ώστε το ερευνητικό μου έργο να είναι προσβάσιμο και επαναχρησιμοποιήσιμο;

Την απάντηση στο ερώτημα αυτό των ερευνητών έρχεται να καλύψει το Standardization Survival Kit (SSK) ένα ανοιχτό εργαλείο που υποστηρίζει την έρευνα στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες και στις Τέχνες σε ψηφιακό περιβάλλον, παρέχοντας πρόσβαση σε πρότυπα και βέλτιστες πρακτικές κατά τρόπο ουσιαστικό με τη χρησιμοποίηση ερευνητικών σεναρίων που καλύπτουν όλους τους τομείς των Ανθρωπιστικών Επιστημών, όπως φιλολογία, ιστορία, κοινωνικές επιστήμες, αρχαιολογία κ.ά.

Διαβάστε περισσότερα

Στις 29 Μαρτίου 2019, μετά από πρόσκληση του προτύπου λυκείου της Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης, ο Γιώργος Τζεδόπουλος, μέλος της ομάδας ΔΥΑΣ της Ακαδημίας Αθηνών, πραγματοποίησε παρουσίαση για τις Ανθρωπιστικές Ψηφιακές Επιστήμες και την ανάπτυξη κριτικής σκέψης στο ψηφιακό περιβάλλον, καθώς και για τις έννοιες της τεκμηρίωσης και των μεταδεδομένων, σε μια ομάδα μαθητών της Α΄ Λυκείου που έχει αναλάβει την οργάνωση της βιβλιοθήκης του σχολείου υπό την επίβλεψη της καθηγήτριας Ευαγγελίας Καρίμαλη. Παράλληλα με την ενδιαφέρουσα και ζωντανή συζήτηση με τα παιδιά και με τις καθηγήτριες Ευαγγελία Καρίμαλη και Καλυψώ Λάζου, έγινε συνάντηση με τον διευθυντή του λυκείου Χρήστο Φανίδη και τον υποδιευθυντή Σωτήρη Χασάπη, κατά την οποία η διοίκηση του σχολείου ενημερώθηκε για το έργο ΑΠΟΛΛΩΝΙΣ και για τις δράσεις υποστήριξης ψηφιακών υποδομών και δικτύωσης που περιλαμβάνει.

Γιώργος Τζεδόπουλος, Συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών

Στις 28-1-2019, στο Κέντρο Τύπου ΥΨΗΠΤΕ (Υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης) στην Αθήνα πραγματοποιήθηκε ημερίδα με θέμα την παρουσίαση των θεματικών αξόνων που άπτονται του μαθητικού διαγωνισμού οπτικοακουστικής ψηφιακής δημιουργίας Η ιστορία σου είναι ιστορία της πόλης σου, τον οποίο προκήρυξε η Εκπαιδευτική Τηλεόραση, το Υπουργείο Παιδείας, το Τμήμα Αρχειονομίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και το Εθνικό Κέντρο Οπτικοακουστικών Μέσων και Επικοινωνίας.

Διαβάστε περισσότερα

silvio-kundt-65518-unsplash.jpg

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα PARTHENOS θα φιλοξενήσει στο CNRS-MAP στη Μασσαλία το εργαστήριο Share – Publish – Store – Preserve. Methodologies, Tools and Challenges for 3D Use in Social Sciences and Humanities. Το εργαστήριο θα πραγματοποιηθεί 25-27 Φεβρουαρίου 2019 και θα περιλαμβάνει παρουσιάσεις και εκπαιδευτικές συνεδρίες σχετικά με εργαλεία για τρισδιάστατη απεικόνιση δεδομένων.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το εργαστήριο βλ. εδώ

Ελένη Βερναρδάκη, Συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών

sergio-zamudio-479888-unsplash
Ένα εκπαιδευτικό εργαστήριο μπορεί να απευθύνεται σε μία κλειστή κοινότητα (π.χ. τους υπαλλήλους μιας υπηρεσίας) ή να απευθύνεται σε ευρύτερες ομάδες χρηστών. Στη δεύτερη περίπτωση ο οργανωτής επιδιώκει να προσελκύσει τους καλύτερους υποψήφιους και να εξασφαλίσει ότι αυτό θα έχει τη μέγιστη δυνατή χρησιμότητα.

Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι επιδιώξτε τη μέγιστη δυνατή δημοσιότητα της πρόσκλησης, χωρίς να φοβηθείτε τις παγίδες και το φόρτο που συνεπάγεται η διαδικασία επιλογής.

Στο τέλος του παρόντος κειμένου υπάρχει ένα ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα εργασιών ενός εκπαιδευτικού εργαστηρίου. Προτάσσουμε όμως κάποιες χρήσιμες συμβουλές, που θα σας βοηθήσουν στην απρόσκοπτη προετοιμασία του:

Διαβάστε περισσότερα

rawpixel-760103-unsplash-sm

Στο πλαίσιο των δράσεων που διοργανώνει η ελληνική ομάδα χρηστών του Heurist, πραγματοποιήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2018 στο Ψηφιακό εργαστήριο του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ένα εξαιρετικά επιτυχημένο εργαστήριο από το δημιουργό της πλατφόρμας Ian Johnson, επίτιμο συνεργάτη του Πανεπιστημίου του Sydney. Διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες στο blog της ομάδας.
Την επομένη, 20 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της συνεργασίας ανάμεσα στο Heurist User GroupGR και το ΔΥΑΣ, η Ακαδημία Αθηνών διοργάνωσε στο κτίριο της οδού Αναγνωστοπούλου ένα clinic- πρακτική άσκηση για χρήστες του Heurist.
Διαβάστε περισσότερα

Parthenos_Hub

Ο παραδοσιακός και καθιερωμένος τρόπος έκδοσης με εκτύπωση της δημοσίευσης, της συζήτησης και της παραπομπής σε άλλα έγγραφα έχει εξελιχθεί προς μία ψηφιακή κατεύθυνση. Παράλληλα, αλλά συχνά ανεξάρτητα, νέα τεχνικά μέσα επιτρέπουν στους ερευνητές να επικοινωνούν και να αλληλεπιδρούν με πολύ ταχύτερο και μερικές φορές πιο αποτελεσματικό τρόπο, χρησιμοποιώντας ιστολόγια, διαδικτυακά φόρουμ και κοινωνικά δίκτυα. Συνδυάζοντας τα πλεονεκτήματα του παραδοσιακού συστήματος (αξιόπιστες αναφορές, αξιολόγηση από κριτές, αναγνώριση από την κοινότητα) με τα νέα ψηφιακά μέσα (δυναμικά, ταχύτερα, με δυνατότητα ευρύτερης διάδοσης) μπορεί να καθιερωθεί ένας καινοτόμος τρόπος επιστημονικής επικοινωνίας.
Διαβάστε περισσότερα

Ανθρωπιστικες-επιστημες-ψηφιακη-τεχνολογια-και-δεοντολογια

Οι ψηφιακές ανθρωπιστικές σπουδές έχουν διπλή υπόσταση. Η μία αφορά τον προβληματισμό και την έρευνα γύρω από την ανάπτυξη μεθόδων και τεχνολογιών και η άλλη αφορά την ίδια την εφαρμογή αυτών των μεθόδων και τεχνολογιών στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Και ενώ αμφότερες οι υποστάσεις εδράζονται στις επιστημονικές αρχές της αξιοπιστίας, της εντιμότητας, του σεβασμού και της λογοδοσίας, παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές ως προς τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν το υποκείμενο της ερευνητικής διαδικασίας: Για την πρώτη, υποκείμενο είναι ο φορέας του επιστημονικού περιεχομένου. Αντίθετα, στη δεύτερη περίπτωση οι ανθρωπιστικές επιστήμες γενικότερα (όπως και οι κοινωνικές), το βασικό επιστημονικό πεδίο για την κατανόηση του παρελθόντος, υποκείμενο είναι το ίδιο το γνωστικό περιεχόμενο της επιστήμης. Οι επιστήμες αυτές διέπονται από την ερμηνευτική προσέγγιση, μία προσέγγιση με τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, ένα από τα οποία είναι ότι οι επιστήμες αυτές προσφέρονται για τη διατύπωση ανοικτών, ερευνητικών ερωτημάτων. Τέτοιου είδους ερωτήματα προσδιορίζονται από το εκάστοτε κοινωνικό, πολιτισμικό και αξιακό περιβάλλον και δεν είναι ιδεολογικά ουδέτερα.

Διαβάστε περισσότερα

OpenMethods

Μια νέα πρωτοβουλία του DARIAH-EU.

Στις ανθρωπιστικές επιστήμες οι ψηφιακές μέθοδοι και τα εργαλεία ενσωματώνονται ολοένα και περισσότερο στην καθημερινή ερευνητική διαδικασία. Συνακόλουθα, οι συζητήσεις γύρω από πρακτικά θέματα, περιγραφές επιστημονικών επιτευγμάτων που οφείλονται σε τεχνικές της ψηφιακής τεχνολογίας, και γύρω από θεωρητικούς προβληματισμούς αποτελούν όλο και περισσότερο αντικείμενο της επιστημονικής επικοινωνίας.
Παράγεται πλέον και διατίθεται στο διαδίκτυο τεράστιος όγκος υλικού (άρθρα, δημοσιεύσεις ιστολογίου, εκθέσεις ειδικών κλπ.) στον τομέα των ψηφιακών μεθόδων και εργαλείων των ψηφιακών ανθρωπιστικών σπουδών (DH). Προκύπτει επομένως άμεση ανάγκη για την προβολή, μέσα από μία εξειδικευμένη πλατφόρμα, αυτού του ιδιαίτερα πολύτιμου πολυγλωσσικού και πολυεπιστημονικού περιεχομένου ανοικτής πρόσβασης, περιεχομένου που, τουλάχιστον από την ευρωπαϊκή κυρίως σκοπιά, δεν αναδεικνύεται επαρκώς. Η νέα πρωτοβουλία του DARIAH-EU, το OpenMethods* απαντά  σε αυτήν την ανάγκη με μια καινοτόμο προσέγγιση τύπου «metablog».

Διαβάστε περισσότερα

WP 3 – COMMON POLICIES AND IMPLEMENTATION STRATEGIES_1WP 3 – COMMON POLICIES AND IMPLEMENTATION STRATEGIES_2

H ομάδα της Ακαδημίας Αθηνών συμμετέχει σε δράσεις που εντάσσονται σε ολόκληρο το φάσμα του προγράμματος PARTHENOS. Μία από τις δράσεις αυτές είναι το πακέτο εργασίας WP3 – Common policies and implementation strategies. Το πακέτο εργασίας WP3 αφορά την επεξεργασία και υιοθέτηση κοινών πολιτικών και στρατηγικών για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των ψηφιακών δεδομένων των ανθρωπιστικών επιστημών στο ευρωπαϊκό ακαδημαϊκό και ερευνητικό περιβάλλον. Η ομάδα της Ακαδημίας Αθηνών συμμετέχει στη δράση 3.4 του πακέτου, η οποία αναλαμβάνει την υλοποίηση του παραδοτέου D3.3 – Foresight study and interdisciplinary research agenda. Το παραδοτέο είναι μια μελέτη πρόβλεψης για την υλοποίηση των στόχων του πακέτου εργασίας. Η μελέτη, εκτός από τη διεξαγωγή πρωτότυπης έρευνας, Διαβάστε περισσότερα

Parthenos-project

Το όνομα PARTHENOS σημαίνει «Pooling Activities, Resources and Tools for Heritage E-research Networking, Optimization and Synergies». Το ακρωνύμιό του είναι εμπνευσμένο από το όνομα της Αθηνάς Παρθένου, της ελληνικής θεάς της σοφίας, της έμπνευσης και του πολιτισμού.
Στόχος του έργου PARTHENOS είναι να δημιουργηθεί ένα κοινό οικοσύστημα για την υποστήριξητης έρευνας στις ανθρωπιστικές επιστήμες, τη γλώσσα και την πολιτιστική κληρονομιά μέσω ευφυϊών και καινοτόμων εργαλείων, και να διευκολύνει τους ερευνητές στη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών και μεθόδων.
Η κοινοπραξία των φορέων που μετέχουν στο έργο, με επικεφαλής το PIN Scrl, δηλαδή τις Εκπαιδευτικές και Επιστημονικές Υπηρεσίες του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας στην Ιταλία, αποτελείται από δεκαπέντε εταίρους από εννέα ευρωπαϊκές χώρες και περιλαμβάνει τις δύο ευρωπαϊκές ερευνητικές υποδομές για τις ψηφιακές ανθρωπιστικές σπουδές (DARIAH) και τη γλωσσολογία (CLARIN).Διαβάστε περισσότερα

To Europeana Creative αποτελεί ένα project που επιχειρεί να συνδυάσει τον τεράστιο πλούτο από την ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά, που έχει συγκεντρώσει και εξακολουθεί να συγκεντρώνει η Europeana, με τη δημιουργικότητα 26 συνεργατών από 14 ευρωπαϊκές χώρες και από διαφορετικά επιστημονικά πεδία. Οι συνεργάτες αναπτύσσουν ψηφιακές εφαρμογές επικεντρωμένες στο design, τον τουρισμό, την εκπαίδευση και τα κοινωνικά δίκτυα, αλλά με τελικό στόχο να βρουν το δρόμο τους στην αγορά. Σκοπός του project είναι να καταδείξει το γεγονός ότι η Europeana μπορεί φιλοξενήσει τη δημιουργική επαναχρησιμοποίηση του ψηφιακού περιεχομένου της πολιτιστικής κληρονομιάς και των μεταδεδομένων τους παρέχοντας μία πλατφόρμα ανοιχτής πρόσκλησης σε φορείς (γκαλερί, βιβλιοθήκες, μουσεία) που επιθυμούν να χρησιμοποιηθεί το υλικό τους από καινοτόμες ψηφιακές εφαρμογές, αλλά και ανοιχτό κάλεσμα σε δημιουργούς που επιθυμούν να δημιουργήσουν εφαρμογές που επαναχρησιμοποιούν το πλούσιο ψηφιακό υλικό της Europeana.

Διαβάστε περισσότερα

books2

Η βιβλιοθήκη των Λεξικών και Θησαυρών για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες στον ιστότοπο zotero.org που συντάχθηκε από την ερευνητική ομάδα DARIAH-GR της Ακαδημίας Αθηνών, αποτελεί μια ενδελεχή καταγραφή όλων των ελληνικών έντυπων λεξικών για τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, απαρχής της εκδοτικής δραστηριότητας στον ελλαδικό χώρο μέχρι σήμερα. Σκοπός αυτής της ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης είναι να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για τον ερευνητή και κάθε ενδιαφερόμενο που αναζητά λεξικογραφικές αναφορές στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Έχουν καταγραφεί πάνω από 600 λεξικά, θησαυροί, λεξιλόγια, ορολογίες, που έχουν εκδοθεί στην ελληνική γλώσσα και έχουν ως θέμα τους τα γνωστικά αντικείμενα που εμπίπτουν ευρύτερα στον τομέα των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών: ανθρωπολογία, αρχαιολογία, γλωσσολογία, θεατρολογία, θεολογία, ιστορία, καλές τέχνες, κοινωνιολογία, κοινωνικές επιστήμες, νομικά, παιδαγωγικά, φιλολογία, φιλοσοφία. (Δεν περιλαμβάνονται ερμηνευτικά λεξικά, γενικά εγκυκλοπαιδικά λεξικά, λεξικά τρέχουσας ορολογίας). Κάθε εγγραφή εμφανίζεται με όλες τις πληροφορίες που διατίθενται από τον κατάλογο της βιβλιοθήκης στην οποία εντοπίστηκε. Επίσης, κάθε εγγραφή συνοδεύεται με ενδεικτικές θεματικές «ετικέτες» (tags).

Διαβάστε περισσότερα

DoingDHImage

Έχοντας την επίγνωση ότι οι σκέψεις που σκοπεύω να μοιραστώ με τους αναγνώστες του blog δεν κομίζουν κάτι το νέο, εντούτοις επιχειρώ να συμβάλω ανοίγοντας στην καλύτερη περίπτωση μια συζήτηση, μέσω της οποίας –και με τη συνδρομή των συναδέλφων–, να αναδειχθούν οι ανάγκες της έρευνας στις ανθρωπιστικές επιστήμες και να προταθούν ιδέες που θα μπορούσαν να αναδείξουν ή και να θεραπεύσουν επί μέρους πτυχές του ζητήματος.

Χωρίς αμφιβολία, τα ψηφιακά εργαλεία προσφέρουν σήμερα πολύτιμη βοήθεια στον ερευνητή στην προσπάθειά του να συγκεντρώσει και να διαχειριστεί –έως ένα βαθμό– το υλικό που χρειάζεται για την έρευνά του. Ψηφιακές βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων, ηλεκτρονικές εκδόσεις επιστημονικών περιοδικών, πλήθος μητρώων που παρέχουν μεταδεδομένα ή πολλές φορές αυτούσιο το πρωτογενές υλικό σε ψηφιακή μορφή, οντολογίες και θησαυροί όρων, που διασφαλίζουν στοχευμένες αναζητήσεις στις μαρτυρίες προσφέρονται άμεσα στον ερευνητή και συμβάλλουν σημαντικά στην εξοικονόμηση πόρων αλλά και χρόνου στη διεξαγωγή της έρευνας.

Διαβάστε περισσότερα